Stomatologia dziecięca

Najczęstsze problemy zębów mlecznych

Próchnica wczesnego dzieciństwa – powstaje w wyniku nocnego karmienia butelką z mlekiem lub słodzonym napojem, częstego podjadania słodyczy oraz braku higieny. Skutki nieleczenia to ból, ropień, przedwczesna utrata zębów i wady zgryzu.

Próchnica międzyzębowa – pojawia się, gdy nie nitkujemy dziecku zębów, a mleczaki są ustawione blisko siebie. Prowadzi do rozległych ubytków, często wymagających leczenia kanałowego lub ekstrakcji.

Zapalenie miazgi – następuje przy głębokiej, nieleczonej próchnicy. Objawia się silnym bólem samoistnym, nasilającym się nocą, czasem obrzękiem.

Ropień okołowierzchołkowy – to martwica miazgi i przejście stanu zapalnego na kość. Widać przetokę na dziąśle, obrzęk policzka, gorączkę. Grozi uszkodzeniem zawiązka zęba stałego.

Zęby mleczne zatrzymane – gdy mleczak nie wypada, bo jego korzeń nie uległ resorpcji lub pod spodem brak zęba stałego (agenezja). Wtedy ząb stały wyrzyna się w nieprawidłowym miejscu lub w ogóle nie może się wyrżnąć.

Metody leczenia zębów mlecznych w naszym gabinecie

Dobór metody zależy od stopnia zaawansowania próchnicy, wieku dziecka i jego współpracy.

Profilaktyka i leczenie nieinwazyjne

Lakowanie bruzd – uszczelniamy zagłębienia na powierzchni żującej zębów trzonowych (szóstki, siódemki mleczne). Stosujemy u zdrowych zębów z głębokimi bruzdami, profilaktycznie.

Fluoryzacja (lakierowanie) – aplikujemy lakier fluorkowy co 3–6 miesięcy. Działa na początkowe zmiany próchnicze (białe plamy) i wzmacnia szkliwo.

Infiltracja próchnicy (metoda Icon) – wprowadzamy żywicę w głąb wczesnej zmiany próchniczej bez wiercenia. Metoda działa na próchnicę szkliwa na powierzchniach gładkich i międzyzębowych.

Leczenie zachowawcze (wypełnienia)

Stosujemy dwa rodzaje materiałów.

Kompozyt (białe wypełnienie) – światłoutwardzalny, estetyczny, wiąże się chemicznie ze szkliwem i zębiną. Nadaje się do wszystkich ubytków.

Glass-jonomer – cement szklano-jonomerowy, który uwalnia fluor. Sprawdza się w ubytkach w zębach mlecznych w trudnych warunkach, na przykład przy dużej wilgotności lub głębokich ubytkach w trzonowcach.

Jak wygląda leczenie zachowawcze u dziecka?

Najpierw znieczulenie – żel na dziąsło, potem cienka igła. Dziecko nie czuje bólu. Następnie usuwamy próchnicę (wiertło lub laser). Oczyszczamy, wytrawiamy, nakładamy materiał. Utwardzamy lampą i wygładzamy.

Dla dzieci lękowych stosujemy metodę „pokaż, powiedz, zrób” oraz nagrody – naklejki, dyplomy. W razie potrzeby – krótkotrwała sedacja wziewna (podtlenek azotu, gaz rozweselający przez maseczkę).

Leczenie kanałowe zębów mlecznych (pulpotomia / pulpektomia)

Gdy próchnica dotarła do miazgi – dziecko ma samoistny ból, ból przy gryzieniu – nie zawsze trzeba usuwać ząb.

Pulpotomia – częściowe usunięcie miazgi (tylko część koronowa) i nałożenie leku (MTA, biodentyna). Stosujemy, gdy miazga w komorze jest zapalona, ale w kanałach zdrowa (krwawi, ale nie ropieje).

Pulpektomia – całkowite usunięcie miazgi z korony i kanałów, a następnie wypełnienie kanałów materiałem resorbowalnym (np. pastą z tlenkiem cynku i eugenolem lub Vitapex). Stosujemy, gdy miazga jest martwa, jest ropień lub zmiana okołowierzchołkowa.

Zalety leczenia kanałowego mleczaka: zachowujemy ząb do naturalnej wymiany, utrzymujemy miejsce dla stałego, nie potrzebujemy aparatu na utrzymanie miejsca, usuwamy ból i ropień.

Uwaga: Leczenie kanałowe mleczaka ma sens tylko wtedy, gdy korzeń nie uległ jeszcze znaczącej resorpcji – zwykle do ok. 2–3 lat przed naturalnym wypadnięciem. Po tym czasie zalecamy ekstrakcję.

Ekstrakcja zęba mlecznego

Usuwamy mleczaka, gdy ząb jest bardzo zniszczony i nie ma możliwości odbudowy. Także gdy nieudane leczenie kanałowe lub ropień zagraża zawiązkowi stałemu. Gdy ząb mleczny nie wypada, a ząb stały już się wyrzyna (ząb zatrzymany) – należy go usunąć, by nie doprowadzić do wady zgryzu. Przy zaawansowanej resorpcji korzenia – ząb i tak wypadnie za chwilę.

Po przedwczesnej ekstrakcji mleczaka (na ponad 2–3 lata przed naturalną wymianą) zalecamy aparat na utrzymanie miejsca (space maintainer) – cienki łuk lub pętla, która zapobiega przesuwaniu się sąsiednich zębów.

Ekstrakcję wykonujemy w znieczuleniu miejscowym. Po zabiegu dziecko może od razu wrócić do zabawy – przez 2–3 godziny unika tylko gorących posiłków.

Znieczulenie i współpraca z dzieckiem – jak to wygląda w praktyce?

Przed wizytą rodzic przygotowuje dziecko – mówi prawdę: „lekarz sprawdzi ząbki, a jeśli trzeba – uśpi bolące miejsce”. Unikamy słowa „nie będzie bolało”, bo nie wiemy. Nie straszymy dentystą i nie opowiadamy własnych negatywnych historii.

W gabinecie pokazujemy dziecku narzędzia – lusterko, szczoteczkę – na modelu. Stosujemy zasadę „pokaż, powiedz, zrób”.

Znieczulenie: najpierw żel znieczulający o smaku owocowym na dziąsło. Po 1–2 minutach wkłuwamy cienką igłę. Dziecko nie czuje nakłucia.

Zabieg jest krótki, przerywany na pytania i oddech. W razie silnego lęku – sedacja wziewna (gaz rozweselający przez maseczkę).

Po zabiegu dziecko dostaje nagrodę – naklejkę, dyplom, małą zabawkę. Rodzic otrzymuje instrukcję: co jeść, jakie leki przeciwbólowe (paracetamol lub ibuprofen w syropie lub czopkach).